Sağlık Ve Kozmetik Değer Zincirlerinde Katma Değerini Artırmak Için Arıcılık Ürün Ve Hizmetlerine Yatırım Yapmak

Aralık 2021

Etki Gösterge Getirisi:

10% – 15%

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Gider Boyutu

500,000 Dolardan Az

İş Modeli Açıklaması

Sağlık ve kozmetik değer zincirlerinde katma değerini artırmak için arıcılık ürün ve hizmetlerine yönelik yatırımlar

Beklenen Etki

Arıcılık hizmetlerine ve ürünlerine yapılan yatırımlar, kırsal topluluklar için gelir getirici fırsatlar üretecek ve gıda güvenliğine katkıda bulunacaktır.

Bölgeler

Ege Bölgesi, Karadeniz Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi

Sektör
Yiyecek ve İçecek > Yiyecek ve Tarım

Direkt İlgili SKA'lar

Dolaylı Etkili SKA'lar:

Sektör
Yiyecek ve İçecek

Kalkınma ihtiyacı: Açlık ve iklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye için önemli zorluklar devam etmektedir. SKH 1 (Yoksulluğun Azaltılması) ve SKH10 (Azaltılmış Eşitsizlikler) genelindeki ilgili göstergeler, mevcut önlemlerin 2023 yılına kadar ülkede yoksulluğun azaltılması hedef seviyelerine ulaşmak için yetersiz olduğunu ve gıda güvenliğini ve fiyat istikrarını giderek daha önemli hale getirdiğini göstermektedir.

Politika önceliği: Türkiye’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine İlişkin 2. Gönüllü Ulusal İncelemesi, 11. Kalkınma Planı ve 2020 Cumhurbaşkanlığı Programı, tarımı öncelikli kalkınma alanları arasına yerleştiriyor. Bu belgelerin tümü, fiyat istikrarı ve tarımsal üretkenlik konusundaki endişeleri vurgulamaktadır. Bu sektördeki kalkınma, kırsal geçim kaynakları için de hayati önem taşımaktadır.

Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve ötekileştirme sorunları: Türkiye’de tarım sektöründe çalışan kadınların payı %25,1, erkeklerin payı ise %14,9’dur. (18) Bu sektör ağırlıklı olarak kırsal kesimdeki kadınlara mevsimlik işçi olarak istihdam sağlamaktadır. Durum böyleyken, üretim ekipmanlarının çoğunun erkeklere ait olduğu bildiriliyor. (20) Türkiye nüfusunun %24,8’i FAO tarafından ‘kırsal’ olarak sınıflandırılmaktadır. (19)

Yatırım fırsatları: Organik ve sürdürülebilir şekilde üretilmiş gıda ürünlerine yönelik artan bir uluslararası ve yerel talep var. Ayrıca, tarım teknolojisindeki gelişmeler, daha uygun maliyetli ve sürdürülebilir üretim yöntemleri için fırsatlar sunmaktadır.

Temel darboğazlar: Türk tarımsal üretimi, çoğunlukla parçalı arazi mülkiyetine sahip küçük ölçekli çiftçilerden oluşmaktadır. Kalite standartlarını ve teknolojik verimliliği artırırken, tedarik ve üretim sistemlerindeki değişikliklerin bu çiftçileri pazarın dışına itmemesini sağlamak önemlidir.

Alt Sektör
Gıda ve Tarım

Kalkınma ihtiyacı: Yeterli gıdaya erişim ve beslenme ihtiyaçlarının karşılanması ve tarımsal verimliliğin artırılması ve iklime dayanıklı tarım uygulamaları, Türkiye’nin kalkınma yörüngesi için iyileştirme alanlarıdır. Tarım, 2018’de GSYİH’nın %5,8’ine katkıda bulundu ve bu rakamın 2023 yılına kadar %5,4’e düşmesi bekleniyor (2)

Politika önceliği: 11. Kalkınma Planı, SKH’lere ilişkin VNR ve 2020 Başkanlık Programı tarafından belirtilen temel kalkınma hedefleri arasında kırsal alanlarda refahın iyileştirilmesi ve tarımsal ürünlerin verimini ve kalitesini artırarak sürdürülebilir gıda güvenliğinin sağlanması; toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi; iklim değişikliği, çölleşme ve erozyonla mücadele; ve biyolojik çeşitliliğin korunması

Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve ötekileştirme sorunları: Türkiye’de tarım sektöründe çalışan kadınların payı %25,1, erkeklerin payı ise %14,9’dur. (18) Bu sektör ağırlıklı olarak kırsal kesimdeki kadınlara mevsimlik işçi olarak istihdam sağlamaktadır. Durum böyleyken, üretim ekipmanlarının çoğunun erkeklere ait olduğu bildiriliyor. (20) Türkiye nüfusunun %24,8’i ‘kırsal’ olarak sınıflandırılmaktadır. (19)

Yatırım fırsatları: Organik ve sürdürülebilir şekilde üretilmiş gıda ürünlerine yönelik artan bir uluslararası ve yerel talep var. Ayrıca, tarım teknolojisindeki gelişmeler, daha uygun maliyetli ve sürdürülebilir üretim yöntemleri için fırsatlar sunmaktadır.

Temel darboğazlar: Türk tarımsal üretimi, çoğunlukla parçalı arazi mülkiyetine sahip küçük ölçekli çiftçilerden oluşmaktadır. Kalite standartlarını ve teknolojik verimliliği artırırken, tedarik ve üretim sistemlerindeki değişikliklerin bu çiftçileri pazarın dışına itmemesini sağlamak önemlidir.

Pazar Büyüklüğü ve Faktörler
Kritik YFA Birimi

Türkiye dünya bal üretiminde (üretilen miktar açısından Çin’den sonra) 2. sırada yer almakta ve dünya bal üretiminin %6’sını gerçekleştirmektedir. Arıcılık sektörünün Türkiye ekonomisine katkısı yaklaşık 330 milyon dolardır. (12)

Etki Gösterge Getirisi

10% – 15%

10% – 15%

Türkiye’de benzer işlemleri düşünen yatırımcılar, bu yatırım alanında %10-15 arasında bir dönüt hedefliyor.

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Kısa Vade (0–5 yıl)

Arıcılık emek yoğun değildir, bir arılıktaki çoğu faaliyet büyük sermaye maliyetleri gerektirmez. Genel olarak, arıcılığın kısa vadeli yatırım getirisi vardır.

Gider Boyutu

500,000 Dolardan Az

Piyasa Riskleri ve Ölçek Engelleri

İş – Tedarik Zinciri Kısıtlamaları
Geri dönüşler yeterli olduğu için üretim sadece bal odaklıdır. Ar-Ge maliyetleri ve yetersiz pazarlama ve satış bilgisi nedeniyle türev ve katma değeri yüksek ürünler üretilememektedir.
Piyasa – Değişken
İklim değişikliğinin bal arıları üzerindeki olumsuz etkileri gelecekte bu bölge için zararlı olabilir. Hastalıklar, parazitler ve avcılar bal arısı popülasyonuna zarar verebilir

Sürdürülebilir Kalkınma İhtiyacı

235 ila 577 milyar ABD Doları arasındaki yıllık küresel gıda üretiminin, tozlayıcıların doğrudan katkılarına bağlı olduğu tahmin edilmektedir. (9)

Tozlayıcı aracılı ürünler, insanlar için küresel besin arzının yaklaşık %40’ını oluşturur (9), bal ve diğer arıcılık ürünleri antioksidan, antibakteriyel ve tedavi edici özelliklere sahiptir. (11)

Cinsiyet ve Marjinalleşme

Türkiye’de tarım işçilerinin %25,1’i kadındır. Toplamda, Türkiye nüfusunun %24,8’i kırsal olarak sınıflandırılmaktadır. (18,19) Bu alandaki fırsatların arttırılması kadın ve kırsal istihdama katkı sağlayacaktır.

Gelire erişimin sınırlı olduğu kırsal topluluklarda küçük ölçekli arıcılık, 60 bin kişiye ve dolaylı olarak 500 bin kişiye gelir sağlayan hayati bir geçim kaynağı olabilir. Yaklaşık 2 milyon kişi amatör veya profesyonel arıcılık faaliyetleri ile uğraşmaktadır. (10)

Beklenen Gelişim Sonucu

“Gıda güvenliğini iyileştirin ve beslenme açısından zengin diyetlere katkıda bulunun, sürdürülebilir tarım uygulamalarını teşvik etmek”

Arılar tozlayıcı olarak hareket ettiği ve insanlar için küresel besin arzının yaklaşık %40’ından sorumlu olduğu için biyoçeşitliliği iyileştirmek (9)

Cinsiyet ve Marjinalleşme

“Kırsal alanlarda geçim kaynakları ve insana yakışır iş fırsatları sağlamak”

İlgili Birincil SKH'ler

2 – Sıfır Açlık

2.1.1 Yetersiz beslenmenin yaygınlığı

2.1.2 Gıda Güvensizliği Deneyim Ölçeğine (FIES) dayalı olarak nüfusta orta veya şiddetli gıda güvensizliğinin yaygınlığı

2.3.1 Çiftçilik/kırsal/ormancılık işletme büyüklüğü sınıflarına göre işgücü birimi başına üretim hacmi

2.3.2 Küçük ölçekli gıda üreticilerinin cinsiyete ve yerli durumuna göre ortalama geliri

2.c.1 Gıda fiyatlarındaki anormalliklerin göstergesi

Mevcut Seviye <2,5 % (2016-18) (1)

$15,706.89 (2016) (17)

12.90 (2014) (17)

Hedef Seviye 0 (1)

İlgili İkincil SKH’ler

Doğrudan Etkilenen Paydaşlar

Bireyler
Arıcılık ve ilgili faaliyetlerle uğraşan haneler ve küçük işletmeler, kaliteli beslenme, kozmetik veya tıbbi ürünlere erişim sağlayan tüketiciler
Cinsiyet eşitsizliği ve/veya marjinalleşme
Düşük gelirli ve/veya gıda güvencesi olan kırsal nüfus Bal endüstrisinde çalışan kadın nüfus/göçmenler
Kurumsal
Bal ve diğer arıcılık kaynaklarını hammadde olarak kullanan işletmeler ve hizmetler, işleme şirketleri, KOBİ’ler
Kamu sektörü
Araştırma kurumları, yerel yetkililer

Dolaylı Olarak Etkilenen Paydaşlar

Bireyler
Artan istihdam olanaklarıyla kırsal nüfus
Gezegen
Uygulama bölgelerinde biyoçeşitlilik
Kurumsal
Teslimat ve kargo organizasyonları

Sonuç Riskleri

Bal arısı tozlaşması mahsul hasarına neden olabilir. Örneğin, turunçgiller bal arıları tarafından çapraz tozlaştırılabilir ve bazı çekirdeksiz türlerde bu tohum üretir.

Narenciye yetiştiriciliğinde kullanılan ilaçlar bal arılarına zarar verebilir.

Sahte bal üretimi ve endüstri standartlarının sağlanamaması bu sektörün ihracat potansiyelini azaltacak ve gıda güvenliği açısından risk oluşturacaktır.

Impact Risks

Yürütme riski

 

Etki Sınıflandırması

B- Fayda Paydaşları

Ne

Önemli, olumlu sonuç: Arı ürünlerinde artan rekabet gücü ve gelişmiş biyolojik çeşitlilik

Kim

Küçük ölçekli üretimle uğraşan bireysel üreticiler, gıda ve tarım araştırmacıları, arıcılık ürünleri kullanan beslenme/kozmetik/ilaç şirketleri

Risk

Orta Risk (Sahte bal üretimi ve endüstri standartlarının sağlanamaması bu sektörün ihracat potansiyelini azaltacak ve gıda güvenliği açısından risk oluşturacaktır.)

Etki Tezi

Arıcılık hizmetlerine ve ürünlerine yapılan yatırımlar, kırsal topluluklar için gelir getirici fırsatlar üretecek ve gıda güvenliğine katkıda bulunacaktır.

Politik Faktörler

11. Kalkınma Planı: Köylerdeki üretim dinamiklerinin, yaşam biçimlerinin, doğal ve kültürel varlıkların korunması için arıcılıkta ıslah ihtiyaçları karşılanacak ve ürün çeşitliliği artırılacak; geleneksel el sanatları/el sanatları, tarım turizmi, coğrafi işaretli ürünler, süs bitkileri.

(2019-2023 Tarım Bakanlığı Devlet Planı): Tarım Bakanlığı 2019-2023 Devlet Planı arıcılıkta ürün çeşitliliğini ve kalitesini artırma hedefini belirtmektedir.

(2020-2022 Yeni Ekonomik Programı): 2020-2022 Yeni Ekonomik Programı, küçük ölçekli üreticileri desteklemek için tarım sektöründe yeni destek mekanizmalarının devreye alınacağını belirtiyor.

Finansal Faktörler

Mali teşvikler: Tarım ve Orman Bakanlığı Arıcılık Destek Programı, arıcılara kovan başına 15 TL destek ve benzeri küçük çaplı diğer mali yardımlar sunmaktadır. (13) ORKÖY kırsalda yaşayan kadınlara (ev hanımlarına) mikro kredi vermektedir (16)

Mali teşvikler: Ziraat Bankası, asgari 50 kovanı olan arıcılara 2.500.000 TL üst sınır ve %10 net faiz oranı ile kredi desteği sağlamaktadır (14). Banka’nın ayrıca sigorta priminin %50’sinin devlet tarafından karşılandığı bir sigorta programı bulunmaktadır. (15)

Diğer teşvikler: TKDK, arıcılık yapan çiftçilere işletme maliyetleri oranında 100.000 Euro’ya kadar hibe desteği sağlamaktadır. (13) 18-41 yaş arası arıcılara Tarım Bakanlığı tarafından onaylanması halinde 30 bin liraya kadar hibe desteği sağlanmaktadır. (13)

Düzenleyici Faktörler

Arıcılık Yönetmeliği, sabit ve seyyar arıcılık ilkelerini, arı sağlığı ve ulaşımına ilişkin gerekli tedbirlerin alınmasını, alet, makine ve malzemelerin standardizasyonu, eğitim, projelendirme, bal bitkileri tarımının geliştirilmesi ve ana arı ıslahının esaslarını belirler. Arıcılık, damızlık ve ıslah malzemeleri ile ilgili her türlü üretimi yönetir.

Türkiye’de Hayvancılık Birlikleri Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, Türkiye’de hayvancılık birliklerinin kurulmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir.

Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Müdürlüğü: Ulusal ölçekte, İl ve İl Müdürlükleri – yerel düzeyde faaliyetleri yönetir.

ÖZEL SEKTÖR

Fanus, BEEO, Bal Parmak gibi arıcılık ve diğer ilgili faaliyetlerde bulunan şirketler. Ziraat Bankası, Şeker Bankası, yerli ve yabancı bankalar

DEVLET

Tarım ve Orman Bakanlığı

ÇOK TARAFLILAR

EBRD

KAR AMACI GÜTMEYENLER

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, BALMER, Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği gibi arıcılık kooperatifleri