Akıllı Şehirler İçin Veri Tabanlı Altyapı
Etki Gösterge Getirisi:
Yatırım Zaman Çerçevesi
Pazar Büyüklüğü
Gider Boyutu
Akıllı Şehirler için Bağlantı Teknolojisine Yapılan Yatırımlar: Kaynak verimliliği için akıllı performans ölçümlerini kullanmak için veri tabanlı bir şehir altyapısı
Beklenen EtkiEnerji ve kaynak verimliliği seviyelerini iyileştirmek için enerji tüketiminin gerçek zamanlı izlenmesini sağlamak için IoT teknolojisini ve akıllı sayaçları kullanacaktır.
Bölgelerİç Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi, Marmara Bölgesi, Akdeniz Bölgesi
Geliştirme ihtiyacı: Türkiye’nin SKH 9 (Sanayi, Yenilik ve Altyapı) konusundaki performansı büyük zorluklar sergilemektedir ve Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2020’ye göre SKH 12 (Sorumlu Tüketim ve Üretim) için hala önemli zorluklar devam etmektedir. (1)
Politika önceliği: Hükümet, 2020 için kentsel altyapı alanları için aşağıdaki kamu yatırım tutarlarını planlamıştır: kentleşme için 198 milyon TL (29 milyon USD), iletişim altyapısı için 152 milyon TL (22 milyon USD), 71 milyon TL (10 milyon USD) çevre için 67 milyon TL (10 milyon USD) belediye hizmetleri için. (2)
Cinsiyet eşitsizlikleri ve marjinalleşme sorunları: Altyapı sektöründe katı atık toplayıcıları arasında yüksek oranda kayıt dışılık vardır. Bu alandaki işçiler, kötü çalışma koşullarından ve sosyal güvenlik eksikliğinden muzdariptir. Kamu hizmetlerinin sağlanması açısından, daha düşük gelir düzeyine sahip haneler, enerji yoksulluğu riskiyle karşı karşıyadır. Bu sektördeki marjinallik konularını ele almak için adil istihdam uygulamaları ve fiyatlandırma mekanizmaları uygulanmalıdır. Bu alandaki yatırımların yeşil ekonomi içinde iş fırsatları yaratması ve hane halkı tüketim maliyetlerini azaltmak için enerji verimliliği önlemlerini teşvik etmesi gerekiyor.
Yatırım fırsatları: Türkiye’nin Altyapıya Özel Katılımı (PPI) rakamları, BİT, entegre MSW (belediye katı atık) ve arıtma ve bertaraf etme altyapılarının hala daha yüksek özel sektör katılımına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. (3)
Kilit darboğazlar: Yüksek yatırım ve işletme maliyetleri, insan sermayesi ve teknoloji kaynakları ve yönetim ihtiyaçları göz önüne alındığında, atık su arıtma tesisleri gibi bazı kentsel altyapı hizmetleri istenen verimlilik seviyelerine ulaşamamaktadır. Kentsel altyapıda verimliliği artırmak için yeni modellere ihtiyaç vardır.
Politika önceliği: Türkiye’nin Akıllı Şebeke yol haritası kapsamında 2025 yılına kadar dağıtılan enerjiyi ölçen ve 2035 yılına kadar müşterilerin en az %80’ini kapsayan gelişmiş ölçüm altyapısının kolaylaştırılması hedefi bulunmaktadır. (4)
Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve ötekileştirme sorunları: Bu alandaki akademik araştırmalara göre, Türkiye’deki hanelerin yaklaşık dörtte biri enerji yoksuludur. En düşük gelir düzeyine sahip hanelerin yarısı enerji yoksulluğu ile karşı karşıya kalma riski taşımaktadır. (18)
Yatırım fırsatları: Türkiye’nin Altyapıya Özel Katılımı (ÜFE) rakamları, BİT altyapısı, entegre MSW (belediye katı atık) ve arıtma ve bertarafın hala daha yüksek özel sektör katılımına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. (3)
Temel darboğazlar: Akıllı şehirler gibi dijital altyapı girişimlerine yatırım yaparken, riskleri en aza indirmek için yalnızca dijital okuryazarlığa değil, dijital güvenliğe de yatırım yapmak zorunludur.
Kritik YFA Birimi
Türkiye için şu anda akıllı sayaçlar için bir pazar büyüklüğü değeri mevcut değil, ancak kullanımda olan mevcut akıllı sayaç sayısını almak için sektörel bir rapor kullanılıyor.
Hane numarası Türkiye İstatistik Kurumu veri tabanından alınmıştır.
10% – 15%
Avrupa Komisyonu tarafından benzer bağlamlarda yapılan araştırmalar, akıllı ölçüm yatırımlarının %11,7-17 arasında dönüt oluşturduğunu gösteriyor. (8)(9)
Orta Vade (5–10 yıl)
5G şebekesini ve altyapısını ilerletmek için 5G istasyonlarının kurulumunun 2023 yılına kadar tamamlanması bekleniyor. (10) Büyük ölçekli kurulumlar 5 ila 6 yıl arasında sürüyor. (11)
Türk Telekom, su tüketimini uzaktan izlemek için akıllı su sayaçları kurmak için BUSKİ ve Baylan Su Sayaçları ile bir projeyi daha önce pilot olarak uygulamıştı.
Gider BoyutuCOVID-19 dönemi, ülkeler enerji harcamalarını şahsen izlemek için mücadele ederken, kamu hizmetleri için uzaktan izleme ihtiyacını gösterdi.
Akıllı ölçüm, enerji kullanımını optimize etmeye, enerji israfını azaltmaya ve haneler için harcanabilir geliri artırmaya yardımcı olur.
Bu alandaki akademik araştırmalara göre, Türkiye’deki hanelerin yaklaşık dörtte biri enerji yoksuludur. En düşük gelir düzeyine sahip hanelerin yarısı enerji yoksulluğu ile karşı karşıya kalma riski taşımaktadır. (18)
IoT teknolojisini kullanan akıllı sayaçlar aracılığıyla enerji ve kaynak verimliliğini artırmak için enerji tüketiminin gerçek zamanlı izlenmesini sağlayabilir.
Bu YFA, daha akıllı enerji yönetimi altyapısı kurarak kaynak kullanımını artırabilir.
Bu YFA, müşterilerin veri toplama yoluyla bilinçli kararlar vermelerini sağlayarak enerji kullanımını azaltabilir.
Bu YFA’ya yapılan yatırımlar, özellikle satın alma gücü sınırlı olan hanelerin enerji kullanımlarını optimize etmelerine yardımcı olacaktır.
9.5.1 GSYİH oranı olarak araştırma ve geliştirme harcamaları
Mevcut Seviye %0.96 (12)
Hedef Düzeyi Bu gösterge için uzun vadeli hedef 3,7 değeridir. (12)
1la.1 (a) nüfus dinamiklerine yanıt veren; (b) dengeli bölgesel kalkınmayı sağlamak; ve (c) yerel mali alanı artırmak
Mevcut Seviye 1 (13)
Hedef Seviye 1 (13)
12.1.1 Sürdürülebilir tüketim ve üretime geçişi desteklemeyi amaçlayan politika araçlarını geliştiren, benimseyen veya uygulayan ülke sayısı
Mevcut Seviye 1 (13)
Hedef Seviye 1 (13)
Azaltılmış enerji tüketimi sayesinde azaltılmış sera gazı emisyonları
Impact Risks5G ve iletişim altyapısı sektörünün birden fazla faktörden büyük ölçüde etkilenmesi nedeniyle dış risk.
5G ve iletişim altyapısı sektörünün birden fazla faktörden büyük ölçüde etkilenmesi nedeniyle dış risk.
Akıllı altyapıya geçiş söz konusu olduğunda yürütme riski mevcut hizmetleri kesintiye uğratabilir.
Etki Sınıflandırması
B- Fayda Paydaşları
Artan kaynak verimliliği ve enerji tasarrufu.
Akıllı sayaçların enerji verimliliğini artırması ve haneler için enerji ve su tüketim oranlarını daha doğru ölçmesi muhtemeldir.
Yeni 5G altyapısındaki aksaklıklar, enerji ve su tüketimine yönelik hizmet sunumunda sorunlar yaratabilir.
Bu YFA, enerji ve kaynak verimliliği seviyelerini iyileştirmek için enerji tüketiminin gerçek zamanlı izlenmesini sağlamak için IoT teknolojisini ve akıllı sayaçları kullanacaktır.
Türkiye’nin yerel 5G kapasitesi oluşturma planları, gelişmiş makineler arası iletişim teknolojisi aracılığıyla akıllı sayaç altyapısının yayılmasını kolaylaştırabilir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), yeni nesil yerli ve milli 5G ve ötesi iletişim teknolojilerinin ülkede kullanılması için gerekli çalışmaları yapacak.
(11. Kalkınma Planı): 11. Kalkınma Planında “yerli elektronik haberleşme ağı ve 5G ve üstü teknolojileri içeren altyapı bileşenlerinin Ar-Ge ve üretim faaliyetleri teşvik edilecektir” denilmektedir.
Diğer teşvikler: Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme Teşkilatı (KOSGEB) de akıllı dijital teknolojileri 300 bin TL’ye varan hibe ve 350 bin TL’ye varan indirimli kredilerle destekliyor. (16)
Mali teşvikler: İletişim Teknolojileri Kümelenmesi (HTK) ve TÜBİTAK, 5G için gerekli ağ altyapısının ve tasarımının geliştirilmesi amacıyla “Uçtan Uça Yerli” ve Ulusal 5G İletişim Ağı Projelerini ortaklaşa yürütür ve destekler.
Mali teşvikler: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’de 5G altyapısının yaygınlaştırılması için gerekli destek mekanizmalarını oluşturacağını açıkladı.
(Yönetmelik): Akıllı sayaçlar için, Türkiye’nin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Türkiye’deki (akıllı elektrik sayaçları dahil) enerji düzenleyici kurumudur.
(Yönetmelik): Bu alanı düzenleyen ana mevzuat Enerji Piyasası Kanunu’dur. 2013’ten bu yana, bu yasa, elektrik ölçüm sistemlerinin mülkiyetini elektrik dağıtım şirketlerine verecek şekilde değiştirilmiştir. (15)
(Yönetmelik): 14.04.2009 tarihli ve 27200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasalarının Dengelenmesine ve Aracılık Edilmesine İlişkin Yönetmelik, saatlik olması gereken yasal ölçüm metodolojisini ve saatlik ölçümün mümkün olmadığı durumlar için diğer yöntemleri tanımlamaktadır. (15)
Bu alanı doğrudan düzenleyen bir diğer kanun ise 10/04/2011 tarihli ve 27901 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 1/12/2012 tarihinde Kanun ile değiştirilen Akıllı ve Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Ölçülerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliktir -Resmi Gazete #28484. (15)
(Yönetmelik): Belediyeler, akıllı ölçüm alanında ortak olarak yoğun bir şekilde yer almaktadır. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Enstitüsü, 5G altyapısını düzenler.
ÖZEL SEKTÖR
Baylan Su Sayaçları, Luna Akıllı Sayaçlar, Manas gibi firmalar ve Türk Telekom, Turkcell ve Vodafone gibi ulusal telekom şirketleri.
DEVLET
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Belediyeler, Bursa Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü gibi Su ve Kanalizasyon Arıtma Kuruluşları.
ÇOK TARAFLILAR
IPA finansmanı yoluyla Dünya Bankası, EBRD, AB.
SEKTÖR KAYNAKLARI
1) Bertelsmann Stiftung & SDSN, 2020. Sürdürülebilir Kalkınma Raporu Gösterge Tabloları 2020.
2) Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2020 Yatırım Programı,
3) Dünya Bankası. Türkiye ÜFE Anlık Görüntüsü.
4) EPDK. Türkiye Akıllı Şebeke 2023 Vizyon ve Strateji Yol Haritası Özet Raporu.
YFA KAYNAKLARI
8) EC, 2015. Roma Şehri için Akıllı Bir Şebeke: Maliyet Fayda Analizi.
9) EC, 2020. Akıllı Şebeke, Enerji Depolama, Adalar ve Dijitalleşme alanlarında Horizon 2020 Projeleri arasında işbirliği.
11) Deloitte. Akilli Sayac Sistemleri.
12) Bertelsmann Stiftung & SDSN, 2020. Sürdürülebilir Kalkınma Raporu Gösterge Tabloları 2020. Türkiye.
13) UNStats. SDG Göstergeleri Veritabanı.
14) Shura, 2020. Türkiye’de Enerji Dönüşümü.
15) Deloitte. Akıllı Sayaç Sistemleri Avrupa uygulamaları analizi ve Türkiye uygulamaları üzerine düşünceler.
16) KOSGEB, 2019.
18) Işıl Şirin SELÇUK & Ali Gökhan GÖLÇEK & Altuğ Murat KÖKTAŞ, 2019. “Energy Poverty in Turkey,” Sosyoekonomi Journal, Sosyoekonomi Society, issue 27(42).