Güneş Enerjili Sulama Sistemleri

Aralık 2021

Etki Gösterge Getirisi:

5% – 10%

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Pazar Büyüklüğü

Gider Boyutu

Diğer

İş Modeli Açıklaması

Damla sulama ve diğer verimli basınçlı sulama teknikleriyle birleştirilebilen güneş enerjili sulama sistemleri gibi; daha verimli sulama teknolojilerinin benimsenmesi için sulama modernizasyon projelerine yatırımlar.

Beklenen Etki

Bu FYA, tarımda daha verimli su tüketimini teşvik edecek ve tarımsal üretim maliyetlerini azaltacaktır.

 

 

Bölgeler

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi, Akdeniz Bölgesi

Sektör
Yiyecek ve İçecek > Yiyecek ve Tarım

Direkt İlgili SKA'lar

Dolaylı Etkili SKA'lar:

Sektör
Yiyecek ve İçecek

Kalkınma ihtiyacı: Açlık ve iklim değişikliğiyle mücadelede Türkiye için önemli zorluklar devam etmektedir. SDG 1 (Yoksulluğun Yok) ve SDG 10 (Azaltılmış Eşitsizlikler) genelindeki ilgili göstergeler, mevcut önlemlerin 2023 yılına kadar ülkede yoksulluğun azaltılması hedef seviyelerine ulaşmak için yetersiz olduğunu ve gıda güvenliğini ve fiyat istikrarını giderek daha önemli hale getirdiğini göstermektedir.

Politika önceliği: Türkiye’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine İlişkin 2. Gönüllü Ulusal İncelemesi, 11. Kalkınma Planı ve 2020 Cumhurbaşkanlığı Programı, tarımı öncelikli kalkınma alanları arasına yerleştiriyor. Bu belgelerin tümü, fiyat istikrarı ve tarımsal üretkenlik konusundaki endişeleri vurgulamaktadır. Bu sektördeki kalkınma, kırsal geçim kaynakları için de hayati önem taşımaktadır.

Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve ötekileştirme sorunları: Tarım sektöründe çalışan kadınların oranı %25,1, erkeklerin payı ise %14,9’dur. (23) Bu sektör ağırlıklı olarak kırsal kesimdeki kadınlara mevsimlik işçi olarak istihdam sağlamaktadır. Durum böyleyken, üretim ekipmanlarının çoğunun erkeklere ait olduğu bildiriliyor. (24) Türkiye nüfusunun %24,8’i FAO tarafından ‘kırsal’ olarak sınıflandırılmaktadır. (25)

Yatırım fırsatları: Organik ve sürdürülebilir şekilde üretilmiş gıda ürünlerine yönelik artan bir uluslararası ve yerel talep var. Ayrıca, tarım teknolojisindeki gelişmeler, daha uygun maliyetli ve sürdürülebilir üretim yöntemleri için fırsatlar sunmaktadır.

Temel darboğazlar: Türk tarımsal üretimi, çoğunlukla parçalı arazi mülkiyetine sahip küçük ölçekli çiftçilerden oluşmaktadır. Kalite standartlarını ve teknolojik verimliliği artırırken, tedarik ve üretim sistemlerindeki değişikliklerin bu çiftçileri pazarın dışına itmemesini sağlamak önemlidir.

Alt Sektör
Gıda ve Tarım

Kalkınma ihtiyacı: Yeterli gıdaya erişim ve beslenme ihtiyaçlarının karşılanması ve tarımsal verimliliğin artırılması ve iklime dayanıklı tarım uygulamaları, Türkiye’nin kalkınma yörüngesi için iyileştirme alanlarıdır. Tarım, 2018’de GSYİH’nın %5,8’ine katkıda bulundu ve bu rakamın 2023 yılına kadar %5,4’e düşmesi bekleniyor (2)

Politika önceliği: 11. Kalkınma Planı, SKH’lere ilişkin VNR ve 2020 Başkanlık Programı tarafından belirtilen temel kalkınma hedefleri arasında kırsal alanlarda refahın iyileştirilmesi ve tarımsal ürünlerin verimini ve kalitesini artırarak sürdürülebilir gıda güvenliğinin sağlanması; toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi; iklim değişikliği, çölleşme ve erozyonla mücadele; ve biyolojik çeşitliliğin korunması

Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve ötekileştirme sorunları: Tarım sektöründe çalışan kadınların oranı %25,1, erkeklerin payı ise %14,9’dur. (23) Bu sektör ağırlıklı olarak kırsal kesimdeki kadınlara mevsimlik işçi olarak istihdam sağlamaktadır. Durum böyleyken, üretim ekipmanlarının çoğunun erkeklere ait olduğu bildiriliyor. (24) Türkiye nüfusunun %24,8’i FAO tarafından ‘kırsal’ olarak sınıflandırılmaktadır. (25)

Yatırım fırsatları: Organik ve sürdürülebilir şekilde üretilmiş gıda ürünlerine yönelik artan bir uluslararası ve yerel talep var. Ayrıca, tarım teknolojisindeki gelişmeler, daha uygun maliyetli ve sürdürülebilir üretim yöntemleri için fırsatlar sunmaktadır.

Temel darboğazlar: Türk tarımsal üretimi, çoğunlukla parçalı arazi mülkiyetine sahip küçük ölçekli çiftçilerden oluşmaktadır. Kalite standartlarını ve teknolojik verimliliği artırırken, tedarik ve üretim sistemlerindeki değişikliklerin bu çiftçileri pazarın dışına itmemesini sağlamak önemlidir.

Pazar Büyüklüğü ve Faktörler
Kritik YFA Birimi

Sulama Potansiyeli: Çiftçi hane sayısı

Türkiye, dünyanın 7. büyük tarım ekonomisidir. Türkiye’de 4 milyonun üzerinde çiftçi hane vardır (15).

Türkiye’nin sulama potansiyeli 8,5 milyon ha ve %93 yüzey suyu kaynakları, %7 yeraltı suyudur. (13)

Etki Gösterge Getirisi

5% – 10%

Sahadaki akademik araştırmalar, mevcut koşullar altında, bir fotovoltaik sulama sisteminin dizel bazlı bir sulama sistemine göre %4,6’lık bir yatırım oranı tasarrufuna sahip olduğunu ortaya koymaktadır. (12)

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Kısa Vade (0-5 yıl)

Küçük ölçekli veya bireysel güneş enerjisi projelerine yapılan yatırımların yatırımcılar için 4 ila 5 yıl içinde getiri sağlaması öngörülmektedir. (12)

Gider Boyutu

Diğer

Piyasa Riskleri ve Ölçek Engelleri

Sermaye – Yoğun CapEx 
SPIS’e yapılan yatırımlar, yüksek bir başlangıç ​​sermaye maliyeti gerektirir ve bu tür sistemlerin benimsenmesini, mülkiyet/paylaşılan ekonomiler veya özel mali hükümler altında olmadıkça birçok küçük ve orta ölçekli çiftçi için erişilemez hale getirir.
İş – Tedarik Zinciri Kısıtlamaları
Enerji piyasalarını yöneten mevcut düzenlemelerin yetersizliği: 2019’un son düzenlemesinin tarım işletmelerinin fazla enerjiyi şebekeye satmasının önünü açtığı iddia ediliyor ancak geniş çaplı şikayetler çevrimiçi olarak bulunabilir.
Sermaye – Sübvansiyon Gerektirir
İnsanların özel sektöre karşı su kullanım haklarını güvence altına almak için yeni sulama teknolojilerinin veya bu tür herhangi bir dönüşümün çiftçi nüfus için karşılanabilir olması çok önemlidir. Türk çiftçi nüfusunun %67’si yalnızca 0,1-5 hektar arasında araziye sahiptir (15)

Sürdürülebilir Kalkınma İhtiyacı

Güneş enerjisiyle çalışan sulama sistemleri, fosil yakıtlara temiz bir alternatif sağlar ve düşük karbonlu sulu tarımın gelişmesini sağlar. Enerjiye erişimin sınırlı olduğu alanlarda, kırsal alanların elektrifikasyonuna katkıda bulunur ve sulamayla ilgili enerji maliyetlerini azaltır. (9)

Türkiye’de tarımsal sulama, yenilenebilir su mevcudiyetinin yaklaşık %30’una eşit olan toplam su tüketiminin %75’ini oluşturmaktadır (10). Nüfusun nispeten yüksek büyüme hızı nedeniyle kişi başına ortalama su bulunabilirliği azalmaktadır (11).

Sulama, geleneksel yöntemler altında önemli bir sera gazı emisyonu kaynağı olabilir. Şebeke elektriğiyle çalıştırılan pompalara kıyasla su pompalamak için kullanılan enerji birimi başına (CO2-eq/kWh) %95-97 ve dizel pompalara kıyasla %97-98 potansiyel bir sera gazı emisyonu düşüşü vardır (9)

Cinsiyet ve Marjinalleşme

Türkiye’de tarım işçilerinin %25,1’i kadındır. Toplamda, Türkiye nüfusunun %24,8’i kırsal olarak sınıflandırılmaktadır. (23,25) Kırsal alanlarda enerji güvenliğinin iyileştirilmesi, kırsal ve kadınların geçimine katkıda bulunacaktır.

Beklenen Gelişim Sonucu

Özellikle şebekeye bağlı olmayan kırsal alanlarda, çiftliklerde ve tarımsal işletmelerde sulama için ihtiyaç duyulan elektriğe erişilebilirliği iyileştirmektir. Bu, temel hizmetlerin sağlanmasını daha önce keşfedilmemiş alanlara genişletecek, geçim kaynaklarını iyileştirecek ve kırsal kalkınmaya katkıda bulunacaktır.

Suya erişimin iyileştirilmesi nedeniyle tarımsal üretkenliği ve geliri artırmak; ek mahsul mevsimi, mahsul deseninin çeşitlendirilmesi, daha yüksek değerli mahsuller.(9)

Cinsiyet ve Marjinalleşme

Kırsal nüfus / kadın liderliğindeki haneler için uygun fiyatlı enerji erişimi sağlamak.

İlgili Birincil SKH'ler

2 – Sıfır Açlık

1.4.1 Temel hizmetlere erişimi olan hanelerde yaşayan nüfusun oranı

2.1.2 Gıda Güvensizliği Deneyim Ölçeğine (FIES) dayalı olarak nüfusta orta veya şiddetli gıda güvensizliğinin yaygınlığı

2.3.1 Çiftçilik/kırsal/ormancılık işletme büyüklüğü sınıflarına göre işgücü birimi başına üretim hacmi

2.3.2 Küçük ölçekli gıda üreticilerinin cinsiyete ve yerli durumuna göre ortalama geliri

2.4.1 Verimli ve sürdürülebilir tarım kapsamındaki tarım alanlarının oranı

2.c.1 Gıda fiyatlarındaki anormalliklerin göstergesi

Mevcut Düzey %87,8 (2017) (21)

$15,706.89 (2016) (22)

12.90 (2014) (22)

12.90 (2014) (22)

7 – Uygun Fiyatlı ve Temiz Enerji

7.1.1 Elektriğe erişimi olan nüfusun oranı

7.1.2 Temiz yakıtlara ve teknolojiye birincil derecede bağımlı olan nüfusun oranı

7.2.1 Toplam nihai enerji tüketiminde yenilenebilir enerji payı

Mevcut Seviye %100 (21)

%59,8 (doğalgaza erişim – 2017) (21)

13.08% (2018) (1)

Hedef Seviye %100

51% (1)

İlgili İkincil SKH’ler

Doğrudan Etkilenen Paydaşlar

Bireyler
Şebekeden bağımsız alanlar için daha verimli sulama teknolojilerine ve elektriğe artan erişim yoluyla çiftçi nüfusu
Cinsiyet eşitsizliği ve/veya marjinalleşme
Uygun fiyatlı enerjiye erişimi olmayan kalkınmadan yararlanacak kırsal nüfus / uygun fiyatlı enerjiye erişimi olmayan kadın liderliğindeki haneler
Gezegen
Daha yüksek su ve enerji verimliliği sayesinde kırsal kalkınma, mahsul verimi ve çevre

Dolaylı Olarak Etkilenen Paydaşlar
Sonuç Riskleri

Hektar başına daha yüksek getiri beklentisi, bazı çiftçileri ekili alanları genişletmeye veya daha yüksek değerli, daha su yoğun ürünlere geçmeye teşvik edebilir. (20)

Güneş enerjisiyle sulama sistemleri, yüksek başlangıç ​​sermaye maliyetleri gerektirir ve küçük ölçekli çiftçiler için bireysel olarak erişilemez olabilir.

Gerekli eğitim veya dış danışmanlık olmadan, SPIS ve damla sulamanın optimum işletimi ve bakımı sağlanamayabilir.

Impact Risks

Beklenmeyen Etki Riski

Verimlilik Riski

Yürütme Riski

Etki Sınıflandırması

B- Fayda Paydaşları

Ne

Tarımda azaltılmış su tüketimi

Kim

Su kullanım dernekleri, çiftçiler ve özel sektör sulama şirketleri bu modelden yararlanacaktır.

Risk

Yüksek Risk (Güneş enerjisiyle sulama, SPIS ve damla sulamanın optimal işletimi ve bakımı, daha fazla su yoğun mahsulün hasadı, küçük çiftçiler için erişilemez olabilir,)

Etki Tezi

Bu YFA, tarımda daha verimli su tüketimini teşvik edecek ve tarımsal üretim maliyetlerini azaltacaktır.

Politik Faktörler

2020 Başkanlık Programı: tarımda modern sulama sistemlerinin desteklenmesinin önemini belirtiyor.

2020-2022 Yeni Ekonomik Programı: tarımda modern sulama sistemlerinin desteklenmesinin önemini belirtiyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı 2019-2023 Stratejik Planı: Tarımda modern sulama sistemlerinin desteklenmesinin önemini belirtmektedir.

11. Kalkınma Planı: hem enerji ihtiyacında ihracata bağımlılığı azaltmak hem de çevrenin korunması için karbon emisyonlarının azaltılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin önemini vurgulamaktadır.

Finansal Faktörler

Mali teşvikler: Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı çiftçilerin modern basınçlı sulama teknolojilerini bireysel olarak kullanmaları için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından %50 hibe desteği verilmektedir. (18)

Mali teşvikler: Ziraat Bankası, modern sulama sistemleri yatırımlarına düşük faizli krediler sunmaktadır. Şekerbank ve QNB Finansbank’tan sulama yatırımları için benzer girişimler bulunmaktadır. (19)

Diğer teşvikler: TURSEFF’in Sürdürülebilir Enerji Finansmanı Projesi, DB ve EBRD’nin şu anda 254.00 milyon ABD Doları tutarında bir sulama modernizasyonu projesi, İzmir Kalkınma Ajansı, enerji verimliliğini kapsayacak şekilde enerji ve su verimliliği projeleri için 25 milyon TL’lik bir destek programı başlatmayı planlıyor.

Düzenleyici Faktörler

Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Devlet Su İşleri Kurumu bu IOA’daki faaliyetler için düzenleyici kurumlardır.

12 Mayıs 2019 tarihli mevzuat: Tarımsal güneş enerjisi sulama sistemlerinde kullanılan fazla/fazla enerjinin şebekeye satışının önü açılmıştır. (17)

“DSİ Genel Müdürlüğü, Türkiye’deki su kaynaklarının kullanımını denetler. DSİ, su çıkarma ruhsatları düzenler ve ruhsat sahipleri tarafından çıkarılan su miktarlarını denetler. Bu, aşağıdaki yasalarla düzenlenir: 23 Aralık 1960 tarih ve 167 Sayılı Yeraltı Suyu Kanunu. 20 Temmuz 1961 Tarihli Yeraltı Suyu Yönetmeliği. 10 Aralık 2019 Su Tahsisi Yönetmeliği. 23 Haziran 1972 Yeraltı Suyu Teknik Yönetmeliği. (26)”

ÖZEL SEKTÖR

Dal Solar, Power Enerji, Güneş Tarım, CW Enerji vb. gibi solar PV kurulumcuları ve üreticileri. Tarımsal kalkınma ve yenilenebilir enerji projeleri için uygun kredi ve finansman seçenekleri sunan yerli ve yabancı bankalar- Ziraat Bankası, Şeker Bank, QNB Finansbank

DEVLET

Tarım ve Orman Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Devlet Su İşleri (DSİ)

KAR AMACI GÜTMEYENLER

Tarımsal ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, GÜNDER, GENSED