Ulaştırma İçin Sürdürülebilir Paylaşım Ekonomisi ve Mikromobilite Modelleri

Aralık 2021

Etki Gösterge Getirisi:

10% – 15%

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Pazar Büyüklüğü

1 Milyar Dolardan Az

Gider Boyutu

1 Milyon Dolar – 10 Milyon Dolar

İş Modeli Açıklaması

Ulaşım için sürdürülebilir, paylaşım ekonomisi ve mikromobilite modellerine yatırım yapmak.

Beklenen Etki

Bu YFA, kentsel ulaşım türleri arasında sürdürülebilir alternatiflerin payını artıracak ve böylece şehirlerdeki ulaşımla ilgili CO2 emisyonlarını azaltacaktır.

Bölgeler

Ege Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi, Marmara Bölgesi, Akdeniz Bölgesi

Sektör
Ulaşım > Kara Taşımacılığı

Direkt İlgili SKA'lar

Dolaylı Etkili SKA'lar:

Sektör
Toplu taşıma

Geliştirme ihtiyacı: Türkiye, 2016 yılında 34. sırada yer aldıktan sonra, Lojistik Performans Endeksi’nde 2020 yılında (160 üzerinden) 47. sırada yer almıştır.(1) Endüstriyel tesisler, limanlar ve demiryolu sistemleri arasındaki bağlantılar yeterince geliştirilmemiştir. Rekabet gücünü artırmak için Türkiye’nin lojistik maliyetlerini düşürmesi ve demiryolu ve deniz taşımacılığının daha yüksek paya sahip kombine taşımacılık modları geliştirmesi gerekiyor.(5)

Cinsiyet eşitsizlikleri ve marjinalleşme sorunları: Ulaştırma erkek egemen bir sektördür, Türkiye’de kadınların ulaşım sektörüne katılımı %10 civarındadır. Ek olarak, yetersiz ulaşım altyapısı, özellikle kırsal alanlarda, kadınların işe erişimini ve eğitim/beceri gelişimini etkilemektedir. (19) Yeni şehirleri Türk tedarik zincirine dahil etmek için ulaşım altyapısına yapılacak yatırımlar, bölgesel ekonomik farklılıkları azaltacaktır.

Yatırım fırsatları: En büyük payın demiryolları (%43), karayolları (%27) ve şehir içi ulaşıma (%23) ait olduğu ulaşımda toplam kamu yatırımı 25 milyar TL (3,7 milyar ABD doları) olarak planlanmıştır.(7)

Temel darboğazlar: Ulaştırma altyapısına yetersiz yatırım, ürün ve hizmet alışverişi için tedarik zinciri kısıtlamaları oluşturur. Nüfus arttıkça mevcut ulaşım altyapısı yetersiz kalabilmektedir. Ulaşım altyapısının geliştirilmemesi, trafik sıkışıklığında daha fazla soruna neden olacak ve SDG 11’e olumsuz yansıyacaktır.

Alt Sektör
Kara taşımacılığı

Geliştirme ihtiyacı: Türkiye’nin SKH’deki performansı için önemli zorluklar devam etmektedir. Toplu taşımadan memnun olan halkın %11’i, uzun vadeli hedef olan %82,6’nın (%57,81) oldukça altındadır. Bu gösterge bir bozulma eğilimi gösteriyor. Şehirler ayrıca yüksek düzeyde hava kirliliği sergiler. (2) Bu, ulaşım talebini karşılamak için yeni ve sürdürülebilir seçenekler bulmayı gerektirmektedir.

Politika önceliği: 11. Kalkınma Planı, şehirlerde bisiklet gibi sürdürülebilir ulaşım seçeneklerinin kullanımını teşvik etme ihtiyacını vurgulamaktadır. Object (703.5), daha fazla bisiklet paylaşım sisteminin uygulanacağını belirtiyor. Ayrıca plan, toplu taşıma üzerindeki baskıyı sürdürülebilir alternatifler aracılığıyla ele alma ihtiyacını da vurgulamaktadır.

Cinsiyet eşitsizlikleri ve marjinalleşme sorunları: Ulaştırma erkek egemen bir sektördür, Türkiye’de kadınların ulaşım sektörüne katılımı %10 civarındadır. Ek olarak, yetersiz ulaşım altyapısı, özellikle kırsal alanlarda, kadınların işe erişimini ve eğitim/beceri gelişimini etkilemektedir. (19) Yeni şehirleri Türk tedarik zincirine dahil etmek için ulaşım altyapısına yapılacak yatırımlar, bölgesel ekonomik farklılıkları azaltacaktır.

Yatırım fırsatları: McKinsey (3) tarafından hazırlanan bir 2019 raporu, tüm yolcu yolculuklarının yaklaşık %50-60’ının 8 kilometreden daha kısa olduğunu ve bu nedenle kentsel alanlarda mikromobilite çözümleri için çok yüksek bir potansiyel sunduğunu vurgulamaktadır. Bu modeller için küresel olarak 2019 ve 2025 yılları arasında %19,9’luk bir CAGR tahmin edilmektedir (4).

Temel darboğazlar: Bir e-scooter, geniş bir kaldırıma veya bir sürücünün güvenle binebileceği özel bir bisiklet şeridine ihtiyaç duyar. Şehirlerin topografyası ve bağlanabilirlik nedeniyle başka zorluklar da olabilir (4)

Pazar Büyüklüğü ve Faktörler
Kritik YFA Birimi

2018’de 3 milyar dolar değerinde olan küresel mikro mobilite pazarının, 2019 ve 2025 yılları arasında %19,9’luk bir CAGR ile 2025 yılına kadar yaklaşık 9,8 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Etki Gösterge Getirisi

10% – 15%

15% – 20%

“Türkiye teknoloji alanında aktif olan görüşülen yatırımcılar, bu alandaki yatırımlardan %12-20 seviyesinde bir IRR tahmin ediyor. ” ABD merkezli bir elektronik scooter karşılaştırmasına göre e-scooterlar için brüt kar marjı %19-33 civarındadır.(12)

Yatırım Zaman Çerçevesi

Kısa Vadeli (0–5 Yıl)

Kısa Vade (0–5 yıl)

Türkiye’de halihazırda Martı gibi bisiklete binmeyi ve/veya kendini kanıtlamış iş modellerini artırmaya yönelik kampanyalar var.

Gider Boyutu

1 Milyon Dolar – 10 Milyon Dolar

Piyasa Riskleri ve Ölçek Engelleri

Sermaye – Sınırlı Yatırımcı Faizi
Taksi şoförlerinin güçlü lobi gücü, yatırımcıları paylaşım ekonomisi pazarına girmekten caydırabilir.
Özellikle Türkiye’deki metropol alanlarının sarp/engebeli topografyası göz önüne alındığında, sürdürülebilir ve/veya paylaşım ekonomisi modelleri için rotaların optimizasyonuna ihtiyaç duyulmaktadır.
Pazar – Yüksek Rekabet Düzeyi
Kentsel demiryolu sistemlerine artan yatırımlar, paylaşım ekonomisi modellerine olan talebi baskılayabilir.

Sürdürülebilir Kalkınma İhtiyacı

Hesaplamalar, bir arabanın kilometre başına 115 gram CO2 saldığını gösteriyor ve bu, alternatif olarak bir bisiklet yolculuğunun alınması durumunda önlenebilir. Öncesinde, beş kilometrelik bir yolculukta bisiklet kullanımı ile toplam 575 gram CO2 önlenebilmiştir. (13)

Türkiye’de yolcu taşımacılığının neden olduğu karbondioksit emisyon oranlarının 2030 yılına kadar iki katına çıkması muhtemeldir. (14)

McKinsey (3) tarafından hazırlanan 2019 raporu, tüm yolcu yolculuklarının yaklaşık %50-60’ının 8 kilometreden az olduğunu vurgulamaktadır. Hem trafik sıkışıklığını azaltmak hem de ulaşımın çevre üzerindeki ayak izini azaltmak için bu kadar küçük rotalarda daha sürdürülebilir seçeneklere geçiş yapılması gerekiyor.

Cinsiyet ve Marjinalleşme

Kadınların işyerine ve kamusal yaşama katılımını artırmak için güvenli ve emniyetli ulaşım yollarına ihtiyaç vardır.

Beklenen Gelişim Sonucu

“CO2 emisyonlarında ve trafik kazası ölümlerinde önemli azalmalara yol açabilecek bisiklet gibi esnek ve sürdürülebilir ulaşım yollarını artırarak ulaşımdan kaynaklanan CO2 emisyonlarını azaltmak ve trafik güvenliğini sağlayın ve işe gidip gelirken kazanılan zamanı artırmak.”

Mikro mobilite çözümlerini geliştirerek Türkiye şehirlerinin alternatif şehir içi ulaşım seçeneklerini artırırken araç başına kişi oranını %1,3 artırmak. (11)

Cinsiyet ve Marjinalleşme

İşsizliği azaltmak/ kırsal, kadın veya göçmen nüfus için ulaşım alternatiflerini artırmak

Güvenli ve emniyetli ulaşım seçenekleri sunarak kadınların işyerine ve toplumsal yaşama katılımını artırmak

İlgili Birincil SKH'ler

8 – İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme

8.4.1 Malzeme ayak izi, kişi başına malzeme ayak izi ve GSYİH başına malzeme ayak izi

Mevcut Seviye kişi başına 16 ton (15)
9 – Sanayi, İnovasyon ve Altyapı

9.1.2 Taşıma şekline göre yolcu ve yük hacimleri

Mevcut Seviye “Yalnızca tren ve hava taşımacılığı için kullanılabilir. Taşınan demiryolu yolcuları: 4,39 milyar yolcu-km (15)”
11 – Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar

11.2.1 Cinsiyete, yaşa ve engellilere göre toplu taşımaya rahat erişimi olan nüfusun oranı

Mevcut Düzey “ Mevcut değil SDG Dashboard’un ulaşım endeksi ile ilgili memnuniyeti benzer olsa da: %57,81 (16)”
Hedef Düzeyi “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Gösterge Tablosunun ulaşım endeksinden memnuniyeti benzer olsa da: %82,6 (16)”

İlgili İkincil SKH’ler

Doğrudan Etkilenen Paydaşlar

Bireyler
Sürdürülebilir, güvenli ve esnek ulaşım modlarına artan erişim ile Kentsel Nüfus.
Cinsiyet eşitsizliği ve/veya marjinalleşme
Ulaşım hizmetlerine erişimi düşük kadın / kırsal / göçmen nüfus
Gezegen
Azaltılmış karbon emisyonları çevreye fayda sağlayacaktır. Bu modeller şehirlerdeki trafik sıkışıklığını da azaltacak
kurumsal
Paylaşılan ekonomi hizmet sağlayıcıları, e-scooter/bisiklet/EV üreticileri
Kamu sektörü
Belediyeler

Dolaylı Olarak Etkilenen Paydaşlar

Bireyler
Azalan trafik sıkışıklığı bu modelin uygulandığı illerin sakinlerine fayda sağlayacaktır.

Sonuç Riskleri

Bisiklet şeritleri dışında scooter ve bisiklet kullanımı trafik kazalarının artmasına neden olabilir.

Impact Risks

Yürütme Riski

Etki Sınıflandırması

B- Fayda Paydaşları

Ne

Kent içi ulaşımda çevre dostu modların payının artması.

 

Kim

Mikromobilite çözümleri, uygun fiyatlı ve esnek bir ulaşım modu sağlayarak ve işe gidip gelirken kazanılan zamanı artırarak özellikle kentsel nüfusa fayda sağlar.

 

Risk

Orta Risk (Teknolojik riskler hizmetlerde aksamalara neden olabilir. Mikromobilite hizmetlerinin tahsis edilen şeritler dışında kullanılması trafik kazalarını artırabilir.)

 

Etki Tezi

Bu YFA, kentsel ulaşım türleri arasında sürdürülebilir alternatiflerin payını artıracak ve böylece şehirlerdeki ulaşımla ilgili CO2 emisyonlarını azaltacaktır.

Politik Faktörler

“Get Turkey Cycling!” kentsel alanlarda bisiklet kullanımını teşvik etmeyi amaçlayan bir Avrupa Birliği (AB) fonu ile Türkiye ilk tanıtım kampanyasını gerçekleştirecek. (17)

(11. Kalkınma Planı): 11. Kalkınma Planı, kentlerde sürdürülebilir ulaşım modellerinin geliştirilmesi gereğini vurgulamaktadır. Ayrıca, sıkışık şehirlerde ulaşım alternatifi olarak bisiklet çizgileri geliştirme ve bisiklet paylaşımını teşvik etme planlarını da ayrıntılarıyla anlatmaktadır.

(Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı’nın 2019-2023 Stratejik Planı): Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı’nın 2019-2023 Stratejik Planı, kentlerde sürdürülebilir ulaşım altyapısının geliştirilmesi çağrısında bulunmaktadır.

Finansal Faktörler

Mali teşvikler: Nisan ayında Avrupa Birliği, Sivil Toplum Destek Programı Iı’den WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Fonu’nu “Get Turkey Cycling!” kampanya (18)

Diğer teşvikler: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası, yenilikçi teknolojiyi finanse etmek amacıyla Türkiye Kalkınma Fonu bünyesinde “Teknoloji ve İnovasyon Fonu” nu kurmuştur.

Düzenleyici Faktörler

(Yönetmelik): 0,25Kw’ın üzerinde ve/veya daha yüksek maksimum 25 Km/S hıza sahip her türlü elektrikli araç tescil edilmelidir.

(Yönetmelik): 0,25 Kw’ın üzerinde bisiklet sürmek için Motosiklet Ehliyetine sahip olmanız gerekir.

(Yönetmelik): Tüm e-scooter ve e-bisiklet sigortalanmalıdır.

ÖZEL SEKTÖR

212 ve Wamda Capital gibi Firmalar (Martı yatırımcıları), Martı, Zipcar, Blablacar, Voltlines, Zorlu gibi şirketler.

 

DEVLET

Avrupa Birliği (AB)

Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlar

Dünya Kaynakları Enstitüsü Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Derneği (WRITRSC) / Embarq Türkiye, İTÜ Çekirdek, Solarbaba, TEHAD.