Sürdürülebilir E-Ticaret
Etki Gösterge Getirisi:
Yatırım Zaman Çerçevesi
Pazar Büyüklüğü
Gider Boyutu
Entegre değer zincirleri ile yiyecek ve içecek, kozmetik, tekstil ve benzeri çevre dostu ürünlere kadar sürdürülebilir şekilde üretilen ve yerel kaynaklı tüketim ürünleri sunan e-ticaret pazaryerleri kurmak ve desteklemek
Beklenen EtkiBu YFA, sürdürülebilir ürünler için kesintisiz ve dijitalleştirilmiş tedarik zincirleri oluşturmaya çalışacak ve COVID-19’dan olumsuz etkilenen KOBİ’ler için gelir elde edecek.
Bölgeler
Sektör
Teknoloji ve İletişim > İnternet, Medya ve Hizmetler
Direkt İlgili SKA'lar
Dolaylı Etkili SKA'lar:
Geliştirme ihtiyacı: Teknoloji, birçok SDG için kesişen bir sektördür. SKH 9’daki (Sanayi, Yenilik ve Altyapı) performansı açısından, Türkiye büyük zorluklarla karşı karşıyadır. Ülke, Araştırma ve Geliştirme Harcamaları ve Araştırmacı Sayısı (çalışan bin kişi başına) gibi göstergelerde küresel uzun vadeli hedefin oldukça altında performans gösteriyor. (1)
Politika önceliği: 11. Kalkınma Planı, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Değerlendirme Raporu, 2020 Yıllık Cumhurbaşkanlığı Programı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2019-2023 Strateji Planı, SKH’lere ulaşılması için teknolojinin önemini vurgulamakta ve rekabetçi üretimin ön koşulu olarak ülke ekonomisini dijital olarak dönüştürmek.
Cinsiyet eşitsizlikleri ve marjinalleşme sorunları: Teknolojide Kadın Endeksi’ne göre, Türkiye’de teknolojide kadın istihdamının oranı sadece %9,91’dir. STEM mezunlarının %37,11’i kadındır. Teknoloji endüstrisinde erkekler ve kadınlar arasında cinsiyetler arası ücret farkı %8.42. Bu, kadınların teknolojide adil ücretlerle istihdamını teşvik eden politikaları ve iş modellerini zorunlu kılıyor. (18)
Yatırım fırsatları: Hükümet, bu sektördeki yatırım ivmesini harekete geçirmeyi amaçlıyor. Mevcut teşvikler TÜBİTAK, KOSGEB, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası tarafından sunulmaktadır. Bu sektöre yatırım yapmanın önemi, hayati hizmetlere uzaktan erişimi gerektiren COVID-19 pandemisinin patlak vermesiyle giderek daha belirgin hale geliyor.
Temel darboğazlar: Türkiye pazarında halihazırda mevcut olan ithal teknolojik ürün ve hizmetlerle fiyatlarda rekabet etme yeteneği; bebek endüstrisi sorunları. IoT gibi en son gelişme alanlarından bazılarında düzenlemelerin belirsizliği. Siber güvenlik ve veri gizliliği ile ilgili sorunlar.
Kalkınma ihtiyacı: Türkiye gelişme yolundadır, ancak mobil geniş bant aboneliği olan nüfus yüzdesi ve internet kullanan nüfus yüzdesi gibi SKH 9 göstergelerinde hala önemli zorluklarla karşı karşıyadır. COVID-19, ekonomik faaliyeti sürdürmek ve tüketim ürünlerine ve temel hizmetlere erişim sağlamak için internet medyası ve hizmetlerinden yararlanma ihtiyacını vurguladı.
Politika önceliği: Hükümetin “E-Ticaret Sektörü Olarak KOBİ’lerin Yanındayız (E-Ticaret olarak KOBİ’lerin yanındayız)” kampanyası, KOBİ’leri desteklemekte ve e-ticaret şirketlerinin COVID-19’un ticaret üzerindeki olumsuz etkilerinden kurtulmasına katkısını teşvik etmektedir.
Cinsiyet eşitsizlikleri ve marjinalleşme sorunları: 2016’da Türkiye’de kadınların yalnızca %50’si internet kullanıcısıydı, bu oran erkeklerde %68’di (19)
Yatırım fırsatları: Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK, İSTKA ve TOBB, e-ticaret sektöründe faaliyet gösteren firmalara kredi ve hibe sağlamaktadır.
Temel darboğazlar: Genel nüfusun internete erişimindeki sorunlar, bu modeli ölçeklendirmede zorluklar ortaya çıkarabilir. Ancak bu, kentsel alanlarda daha az sorun teşkil etmektedir.
Kritik YFA Birimi
Türkiye’nin e-ticaret pazar değeri 11,6 milyon dolar civarında. Sürdürülebilir e-ticaret de çevreye duyarlı tüketim eğilimi bin yıllık nesil arasında popüler olduğu için tercih edilir hale geliyor. (7)
Türkiye Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD), Deloitte Türkiye, SimilarWeb ve Inveon’un ortak raporu, e-ticaret sektörünün son beş yıldaki performansına göre yıllık ortalama büyüme oranını %35 olarak tahmin ediyor (8).
20% – 25%
Türkiye’de sürdürülebilir ticaret ve çevrimiçi alışveriş alanında faaliyet gösteren yatırımcılar ve operatörler, bu alandaki yatırımlardan %20’lik bir IRR tahmin ediyor.
Kısa Vade (0–5 yıl)
Türkiye’de faaliyet gösteren ve kâr elde eden e-ticaret işletmelerinin %62’si 5 yıldan az süredir bu işte çalışıyor.(9)
E-ticaret sektörü hızla büyüyor ve ambalajlar, geri dönüştürülemeyen ürünler ve tek kullanımlık ürünler nedeniyle oluşan atık miktarı göz önüne alındığında aşırı tüketim büyük bir tehdit haline geliyor.
COVID-19 nedeniyle, küresel olarak çevrimiçi hizmetlere bağımlılığı artıran yaşam tarzlarında bir dönüşüm yaşanıyor.
E-ticaret, KOBİ’lere ve diğer işletmelere ürünlerini ulusal ve uluslararası düzeyde satma fırsatı sunabilir, bu da işlerini büyütmelerine ve daha fazla istihdam yaratmalarına yardımcı olabilir.
Kadın / kırsal nüfusun / göçmenlerin eşit olmayan erişimi, işletmeleri geleneksel tüketim kanallarına ve bu gruplardaki istihdam boşluklarına yöneltmiştir
Kadınların sahip olduğu işletmeler, Türkiye’deki küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ’ler) %40’ını temsil etmektedir (20). Sınırlı dijital bağlantıya sahip KOBİ’ler ve girişimciler COVID-19’dan ciddi şekilde etkileniyor.
Geleneksel e-ticaretin aşırı tüketim riskini azaltmak.
Sürdürülebilir üretim ve tüketim döngülerini teşvik ederek atık oluşumunu azaltın ve döngüsel ekonomiyi desteklemek.
Sürdürülebilir e-ticaret seçeneklerini destekleyerek ve dijital dönüşümü teşvik ederek KOBİ’lerin büyümesine katkıda bulunarak COVID-19’un ticarete verdiği zararı iyileştirmek.
E-ticaret, kadınlara ait KOBİ’lerin ekonomik faaliyetlerini ve satışlarını artırabilir.
E-ticaret, kadınlara ait işletmelerin sayısını artırabilir
E-ticaret, tarım üreticileri, küçük ölçekli çiftlikler, köy fabrikaları, yerel zanaat üreticileri gibi kırsal üreticilerin ürünlerini pazarlamaları ve satmaları veya işletmeleri için aracı ürünler satın almaları için yetkilendirerek kırsal kalkınmanın desteklenmesine yardımcı olabilir.
8.4.2 Yerli malzeme tüketimi, kişi başına yerli malzeme tüketimi ve GSYİH başına yerli malzeme tüketimi
Mevcut Seviye Kişi başına 18,5 ton (10)
12.1.1 Sürdürülebilir tüketim ve üretime geçişi desteklemeyi amaçlayan politika araçlarını geliştiren, benimseyen veya uygulayan ülke sayısı
12.2.1 Malzeme ayak izi, kişi başına malzeme ayak izi ve GSYİH başına malzeme ayak izi
12.2.2 Evsel malzeme tüketimi
Mevcut Seviye 1 (10)
Kişi başına 12,18 ton (küresel) (10)
Kişi başına 18,5 ton (10)
Ticari ürünlere kolay ve artan erişim nedeniyle aşırı tüketim, bu modelin olumsuz bir dışsallığı olabilir.
Impact RisksPaydaş riski
Beklenmeyen etki riski
Etki Sınıflandırması
B- Fayda Paydaşları
Önemli, olumlu sonuç: artan çevre dostu tüketim.
Bu modelin KOBİ’ler, yerel çiftçiler, hammadde üreticileri ve müşteriler için olumlu etki yaratması muhtemeldir.
Düşük düzeyde etki riski: Yerel üreticiler tedarik zincirine yeterince entegre edilmemişse/ göreceli tüketim kolaylığı savurgan alışkanlıkları artırıyorsa (dış hasar)
(11. Kalkınma Planı): 11. Kalkınma Planı bilinçli tüketimi teşvik etmek için bilinçlendirme faaliyetlerini benimsemeyi amaçlamaktadır.
Hükümetin “E-Ticaret Sektörü Olarak KOBİ’lerin Yanındayız (E-Ticaret olarak KOBİ’lerin yanındayız)” kampanyası, KOBİ’leri desteklemekte ve e-ticaret şirketlerinin COVID-19’un ticaret üzerindeki olumsuz etkilerinden kurtulmasına katkı sağlamasını teşvik etmektedir. (11)
(2020 Başkanlık Programı): 2020 Başkanlık Programı, girişimcilerin dijital okuryazarlığının artırılmasını önermekte ve öncelikli yatırım alanlarında girişimciler için teknoloji geliştirme merkezlerinin kurulacağını beyan etmektedir.
Mali teşvikler: Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, TÜBİTAK, İSTKA ve TOBB, e-ticaret sektöründe faaliyet gösteren firmalara kredi ve hibe sağlamaktadır.
Diğer teşvikler: Pazara Girişte Dijital Faaliyetlerin Desteklenmesi Kararı, üyelik aidatlarının kapsamı, sanal ticaret heyeti desteği, sanal fuarlara katılım desteği, sanal fuar organizasyonu desteği ve diğer finansal destek programları gibi teşvikler sağlar.
(Yönetmelik): Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (6563 sayılı Kanun- E-ticaret Kanunu) elektronik ticaret sitesi işleticilerinin yükümlülüklerini düzenler.
(Yönetmelik): Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (6502 sayılı Kanun) tüm tüketici, işletme/satıcı etkileşimlerinin kurallarını belirler.
(Yönetmelik): 2019 tarihli yeni Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Türkiye için çevrimiçi sistemlerde veri koruma gerekliliklerini ve kriterlerini özetlemektedir.
ÖZEL SEKTÖR
E-ödeme şirketleri, kargo şirketleri, paketleme şirketleri, yurtiçi ve yurtdışı bankalar
DEVLET
Ticaret Bakanlığı, KOSGEB, Tübitak, İSTKA
KAR AMACI GÜTMEYEN KURULUŞLAR
TOBB, CarbonFund ve benzeri STK’lar
SEKTÖREL KAYNAKLAR
“1) SDG Index & Dashboard, 2020,
“3) 2020 Yıllık Cumhurbaşkanlığı Programı,”
“4) Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Değerlendirme Raporu, ”
FYA KAYNAKLARI
7) JP Morgan, 2019. 2019 Global Payments Trends Report – Turkey Country Insights.
“8) Anadolu Ajans, Turkey’s e-commerce volume boost 39% in 2019, ”
9) Dopigo, 2018. Türkiye’de İkinci E-Ticaret Görünümü.
11) E-ticaret Bilgi platformu, E-ticaret Olarak KOBİ’lerin Yanındayız.
“12) Official Gazette, E-Ticaret ve Hizmet Yönetmeliği. ”
13) Official Gazette, 27 May 2020, Pazara Girişte Dijital Faaliyetlerin Desteklenmesi Hakkında Karar.
“15) Simya Geri Dönüşüm, Tekstil Atıkları Raporu, ”
“16) 5 Adımda E-Ticaret’te Argumadan Danışmanlık, Yatırım ve Teşvik Uygulamaları ”
17) PwC,
18) Honeypot, Women in Tech Index, 2018
19) OECD, Women in the Digital Era: Internet Use and Skills at Work,